İsa Karakaş, 1 Ekim 2008 sonrası sigortalı olan emeklilerin maaş ve çalışma haklarında ciddi kayıplar yaşadığını belirterek, 5510 sayılı Kanun’un yarattığı farklılığın hem emekliyi hem de SGK’yı zarara uğrattığını söyledi. Karakaş’a göre çözüm, Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) uygulamasının tüm emeklilere eşit şekilde açılmasında yatıyor.
2008 TARİHİ NEDEN KRİTİK?
Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi 1999 ve 2006 yıllarında köklü değişikliklerden geçti. Reformların en kritik aşaması ise 1 Ekim 2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu oldu.
Bu tarih, emeklilik sisteminde adeta bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor. Çünkü 1 Ekim 2008’den önce sigortalı olanlarla bu tarihten sonra sisteme girenler arasında emekli maaşı ve çalışma hakkı bakımından önemli farklar oluştu.
Karakaş, bu ayrımın emekliler arasında “iki ayrı statü” yarattığını savunuyor.
2008 ÖNCESİ VE SONRASI ARASINDAKİ FARK
Karakaş’ın değerlendirmesine göre:
2008 öncesi sigortalı olanlar, emekli maaşlarını almaya devam ederken çalışabiliyor.
2008 sonrası sigortalı olanlar ise emekli olduktan sonra çalışmaya başladıklarında maaş kesintisi riskiyle karşı karşıya kalıyor.
Özellikle kısmi emekli olanlar ve engelli statüsünde emekli edilen yeni nesil emekliler için bu durum ciddi bir gelir sorunu oluşturuyor. Artan hayat pahalılığı karşısında ek iş yapmak isteyen emekliler, mevcut mevzuat nedeniyle ya maaşını riske atıyor ya da kayıt dışı çalışmaya yöneliyor.
KAYIT DIŞILIK UYARISI
Karakaş, geçmişte kayıt dışı istihdamla mücadele eden bir başmüfettiş olarak sistemin bu haliyle ters etki yarattığını belirtiyor. Ona göre:
Emekli çalışmak istiyor ancak yasal engel nedeniyle sigortasız çalışmaya itiliyor.
SGK prim kaybı yaşıyor.
Devlet hem vergi hem de denetim yükü açısından zarar görüyor.
Bu durumun yalnızca bireysel değil, makro ekonomik sonuçları da olduğuna dikkat çekiliyor.
“5510 DÜĞÜMÜ ÇÖZÜLMELİ”
Karakaş, iş dünyasının tecrübeli çalışan ihtiyacına da dikkat çekerek mevcut sistemin işveren ile emekli arasında görünmez bir bariyer oluşturduğunu ifade ediyor.
Ona göre çözüm net:
SGDP uygulaması, sigorta başlangıç tarihine bakılmaksızın tüm emeklilere açılmalı.
Emekli maaş kesintisi korkusu olmadan çalışabilmeli.
Kayıt dışı istihdamın önüne geçilmeli.
SGK’nın prim gelirleri artırılmalı.
Karakaş, 2008 sonrası ortaya çıkan bu ayrımın giderilmemesi halinde sosyal güvenlik sistemindeki adalet tartışmalarının büyüyeceğini vurguluyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: