Bunlardan birisi de Ekim 1919’da Kavak’ta yapılan “Urgan Çekme Müsabakası”ydı. Fotoğrafın altında şu ibare yazılıdır: Samsun Kavak Nahiyesi Mülazım (Teğmen) Halil Turgut Efendi’nin Urgan Çekme Müsabakası”
İKİNCİ HABER
15.TÜMENDEN KAVAK-ÇAKALLI’DA HATIRA FOTOĞRAFI
15.Tümen’in konuçlandığı Çakallı Köyü’nde Ekim -1919’da çekilen hatıra fotoğrafının altında şunlar yazılıdır: Fotoğraf Altında Şunlar Yazıyor. Samsun
Çakallı Karyesi 45. Alay 3.Tabur Zabitanı Oturanlar Sağdan İtibaren: 3.Tabur Kumandan Vekili Yüzbaşı Ahmet Hulusi Efendi ve Alay Kumandanı Yüzbaşı Osman Efendi Ayaktakiler: Mülazım Cevad Efendi, Mülazım Halil Turgut Efendi, Mülazım Ali Efendi (diğeri fotoğraf yırtıldığı için okunamadı)
ÜÇÜNCÜ HABER
SAMSUN’DA 15.TÜMENİN DAĞ TOPLARI
AVUSTURYA-MACARİSTAN’DAN: SKODA 75 mm M15
Birinci Dünya Savaşı sırasında Harbiye Nezareti, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’ndan dağ topları satın almak için bir heyet gönderdi. Subayların düşüncesine göre cebel (dağ) topları sahra(arazi) toplarına göre Türk cephelerinin coğrafyalarına en uygun olanıydı. Menzilleri bakımından Almanların Krupp ve Ehrhardt toplarına göre daha üstün olan bu dağ topları ayrıca taşınabilirdi. Böylelikle 18 Nisan 1916’da 6 adet 7.5 cm’lik M15 dağ topu ve 1 adet 7 cm’lik eski model M99 dağ topu İstanbul’a getirildi. Bu toplar Karadeniz sahil koruması ve Kafkas cephesine yollandı.
SAMSUN’DAKİ TÜMENİN KUDRET-İ CEBEL TOPU: SKODA 75 mm MODEL 15
Görsel Alt Yazısı: Skoda 75 mm Gebirgskanone Model 15, Ağırlık 613 kg, Mürettebat: 6 kişi, namlu uzunluğu: 1,15 m, menzil: 8250 m,
15.TÜMENİN ELİNDEKİ TOPLAR
1.Kudretli Cebel (dağ) Topu (4 Adet) 2.Adi Cebel Topu (3 adet)3.Şinaydır Cebel Topu (1 Adet) 4. Havan Topu (4 adet)
TOPLAR HANGİ ÜLKELERDEN SATIN ALINDI?
Škoda Şirketi: Avusturya-Macaristan’da kurulan bir şirketti. Credit Anstalt ve Böhmische Escomptebank ortaklığında oluşturuldu. İlk yıllarda makine, köprü ve tesis yapımı ile uğraşsa da 1886’dan itibaren harp sanayisine ağırlık vererek ilk olarak donanma için çelik zırh kaplama; 1889’dan sonra da ordu için top, batarya üretmiştir. 1890’dan itibaren harp sanayisi için ayrı bir bölüm kurulmuştur. Savaş boyunca Škoda, 1914 yılında 10.000 ve 1917 yılında 32.000 çalışan ile toplamda 12,693 top üretmiştir.
Schneider-Creusot Şirketi : Fransa’da 1836’da Schneider Kardeşler; Le Creusot, Fransa'da madenler ve demir ocakları satın alır. İki yıl sonra Schneider & Cie'yi yaratırlar. 1891’de Silah uzmanı haline gelen şirket, kendini gelişmekte olan elektrik piyasasına adar.
Görsel Alt Yazısı: Tümenin Kullandığı Şinaydır Cebel (Dağ) Topu
Krupp Şirketi: Friedrich Krupp, Almanya’da 1811’de ilk çelik fabrikasını kurdu. Krupp Şirketi, 1856’da çelik 9 cm’lik namludan dolumlu top üretti. Dünyada ilk çelik top üreten şirketti. Osmanlı Devleti ise 1860’lı yıllardan itibaren satın aldı. 1863’te şirket donanmalar içinde de çelik toplar üretti. 1880’lerde 88 mm’lik donanma topu, 75 mm’lik sahra ve sabit toplar üretti. 1895’lerdenitibaren 77 mm’lik benzer bir top üretmeye başladı. Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda kullandığı toplar arasında çoğunlukla Krupp topları bulunmaktaydı.
Krupp imalatı 105 mm’lik obüs topu dikkat çekicidir. Ağırlığı 1.145 kg ve namlu uzunluğu 1.625m olan topun 6300 metre menzili vardı. Menzil içinde 14 kg ağırlığında etkili atışlar yapmaktaydı. Ayrıca 77mm Krupp M96L/27na5 ve 75 mm Krupp M03L/30 topları dikkat çekiciydi. Osmanlı Devleti’nin kullandığı toplardan birisi de 75mm Schneider 77 mm Rhein-metall M16L35 (gebirgskanone) sahra topları ile eski model 87 mm Krupp topları da yoğun kullanılmıştır.
105 mm Alman Krupp Obüs Topu
DÖRDÜNCÜ HABER
BAHRİYE NAZIRI SAMSUN’DAN AYRILDI
Salih Paşa, Altay Vapuru ile 24 Ekim 1919 tarihinde Samsun'dan İstanbul'a hareket etti. Bilindiği üzere 20 Ekim'de Amasya'ya gelmiş olan Hükümet'in temsilcisi Salih Paşa ile Temsil Kurulu arasında ikisi gizli beş protokol imzalandı. protokollerde de belli başlı şu konular kararlaştırıldı: İttihatçılıkla lekeli, tehcire bulaşmış, vb. kişilerin seçilmemesi için çalışılacak, Hıristiyanların seçime katılmaları sağlanacak. Görevden atılmış yurtseverler geri alınacak, Malta'da tutuklu olanların İstanbul'a getirilmesine çalışılacak, zararlı derneklerin çalışmalarına engel olunacak, kötülük yapmış Ermenilerin de yargılanmasına çalışılacak, Aydın Kuvayı Milliyesi'ne yardım edilecek, Trakya göçmenlerinin yerleşecekleri yerlere gönderilmeleri sağlanacak, Acemi Sadun Paşa ile yanındakilerin geçimleri sağlanacak. Son seçimi Hükümet'e bırakmakla birlikte iki taraf Paris Barış Konferansı'na gönderilecek delegeler üzerinde de anlaştı: Tevfik Paşa, İzzet Paşa, Dışişleri Bakanı, Reşat Hikmet Bey . ..
Görsel Alt Yazısı: Bahriye Nazırı Salih Paşa
KAYNAKÇA
İsmail Tosun Saral, “Türk Topçularının Cebel Topları Konusunda Avusturya Macaristanlı Subaylar Tarafından Eğitilmeleri ve Filistin Bozgunu”, Düşünce ve Tarih Dergisi, Ağustos, 2017, s.35.
Reyhan Körpe, Türk Ordusunun Çanakkale Kara Savaşlarında Kullandığı Silahlar ve Savaş Malzemeleri Üzerine Bir Değerlendirme, Prof. Dr. Salim Cöhce Armağanı, s. 669-707, Berikan Yayınevi, Ankara, 2017
Zeki Sarıhan, Kurtuluş Savaşı Günlüğü I, Türk Tarıh Kurumu Yayınları, Ankara, 1993
Fotoğraflar/Samsun Tarih Derneği Arşivi
Yorumlar
Kalan Karakter: