İsrail’in İran’a yönelik kapsamlı hava operasyonu başlattığını duyurmasının ardından Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı için “kapatılabilir” uyarısı yapması, enerji piyasalarını altüst etti. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik su yoluna ilişkin belirsizlik, brent petrol fiyatlarını son 6 ayın zirvesine taşıdı. Uzmanlar, olası bir kriz senaryosunda Türkiye dahil 81 ilde akaryakıt fiyatlarının zincirleme şekilde artabileceği uyarısında bulunuyor.
Brent petrol 73 doların üzerine çıktı
Küresel gösterge Brent petrol, varil başına 73 dolar seviyesine yükselerek psikolojik 70 dolar eşiğini aştı. Son haftalarda jeopolitik risklerin etkisiyle yukarı yönlü hareket eden fiyatlar, İran’ın Hürmüz çıkışı sonrası daha sert bir ivme kazandı. Aylık bazda artış oranı yüzde 9’u aşarken, enerji piyasalarında “yeni bir şok dalgası” ihtimali konuşulmaya başlandı.
Enerji uzmanlarına göre, Hürmüz’de yaşanacak en küçük bir aksama bile tanker geçişlerini zorlaştıracak, sigorta maliyetlerini artıracak ve sevkiyat sürelerini uzatacak. Bu durumun doğrudan pompa fiyatlarına yansıması bekleniyor.
Türkiye’de akaryakıt fiyatları neden artabilir?
Türkiye, ham petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithalat yoluyla karşılıyor. Petrol fiyatlarındaki artış, döviz kuru etkisiyle birleştiğinde rafineri çıkış fiyatlarını yukarı çekiyor. Bu da benzin, motorin ve LPG fiyatlarına zam olarak yansıyor.
Sektör temsilcileri, brent petrolde kalıcı bir yükseliş yaşanması halinde önümüzdeki günlerde motorin ve benzine art arda zamların gündeme gelebileceğini belirtiyor. Özellikle motorin fiyatlarının lojistik ve gıda maliyetlerini de artırarak enflasyon üzerinde ek baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.
En çok Asya etkilenecek, ama Türkiye de risk altında
ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün büyük bölümü Asya ülkelerine gidiyor. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore en büyük ithalatçılar arasında yer alıyor. Ancak küresel petrol piyasasında fiyatlar ortak belirlendiği için arz şoku tüm dünyayı etkiliyor.
Uzmanlara göre İran’ın boğazı tamamen kapatması zor olsa da geçici bir bloke ya da askeri gerilim bile fiyatların hızla 80-90 dolar bandına taşınmasına neden olabilir. Daha sert bir senaryoda ise 100 dolar üzeri rakamlar yeniden gündeme gelebilir.
Zincirleme etki: Ulaşım, gıda, üretim…
Akaryakıta gelecek olası zamlar sadece araç sahiplerini değil, tüm ekonomiyi etkileyecek. Nakliye maliyetlerinin artması gıda fiyatlarını yukarı çekebilir. Sanayide kullanılan enerji maliyetleri yükselebilir. Toplu ulaşım ücretleri ve şehirlerarası taşımacılık fiyatları da zam baskısı altında kalabilir.
Yorumlar
Kalan Karakter: