Akaryakıt fiyatları her yükseldiğinde kamuoyunda aynı soru yeniden gündeme geliyor: Eşel mobil sistemi geri gelecek mi? Peki, sıkça tartışılan bu sistem tam olarak nedir, nasıl çalışır ve pompa fiyatlarını gerçekten dengeler mi?
Eşel Mobil Sistemi Ne Anlama Geliyor?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışın vatandaşa doğrudan yansımaması için vergi üzerinden yapılan bir dengeleme mekanizmasıdır. Sistem, özellikle döviz kuru veya petrol fiyatları yükseldiğinde devreye girer.
Türkiye’de akaryakıt fiyatları;
Brent petrol fiyatı
Döviz kuru
Vergi yükü (ÖTV ve KDV)
gibi kalemlere bağlı olarak belirlenir. İşte eşel mobil sistemi, fiyat artışının bir kısmını Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılayarak pompa fiyatındaki artışı sınırlandırmayı amaçlar.
Örneğin petrol fiyatı yükseldiğinde veya dolar/TL arttığında, normal şartlarda bu artış doğrudan benzine ve motorine zam olarak yansır. Ancak eşel mobil uygulamasında:
Devlet, ÖTV gelirinden feragat eder.
Vergi oranı düşürülerek fiyat artışı dengelenir.
Böylece tüketiciye yansıyan zam sınırlı kalır ya da hiç yansımaz.
Kısacası sistem, zam baskısını geçici olarak kamu bütçesine kaydırır.
Eşel Mobil Sistemi Türkiye’de Ne Zaman Uygulandı?
Eşel mobil sistemi ilk olarak 2018 yılında döviz kurundaki sert yükseliş sonrası uygulamaya alındı. Amaç, artan maliyetlerin enflasyonu tetiklemesini önlemekti.
Ancak zamanla petrol fiyatlarındaki artış ve kur baskısının devam etmesi nedeniyle vergi gelirlerindeki azalma bütçe üzerinde ciddi yük oluşturdu. Bu nedenle sistem belirli dönemlerde askıya alındı.
Yorumlar
Kalan Karakter: