Geçen hafta bir tanıdığım aradı. Dairesi için alıcı bulmuştu; 3 milyon liraya anlaşmışlardı. Ama alıcı, tapu senedi üzerine 1,5 milyon yazılmasını istedi. "Böyle hep yapılıyor" dedi. Ben de şunu söyledim: Artık yapılmıyor. Ya da yapılmaya devam edenler, çok yakında bunun bedelini ödüyor.
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 31 Mart 2026 tarihinde önemli bir duyuru yayımladı. Duyuruda net bir tespite yer verildi: Bazı satıcıların dijital platformlardaki ilan fiyatlarını gerçek satış bedelinden düşük gösterdiği ya da satış sonrası ilanı güncellediği veya kaldırdığı belirlendi. GİB bu durumu artık rastlantıya bırakmıyor; Mekansal Veri Analizi (MEVA) adını verdiği sistem sayesinde her işlemi çok katmanlı veri karşılaştırmasıyla inceliyor.
Bu Sistem Nasıl Çalışıyor?
Bunu bir mahalle bakkalının muhasebesiyle anlatayım. Bakkala vergi denetçisi geldiğinde yalnızca kasaya bakmaz; satın aldığı malların faturasına, raftaki stoğa, hatta kasap komşuyla ne kadar alışveriş yaptığına da bakar. MEVA Projesi de benzer mantıkla çalışıyor: İlan sitesindeki fiyat, tapu bedeli, emsal karşılaştırmaları ve piyasa verileri birlikte değerlendiriliyor. Bunların biri diğeriyle çeliştiğinde sistem bir uyarı üretiyor.
Somut örnek verelim: Samsun'da bir daire, Mayıs 2025'te ilan sitesinde 2,8 milyon liraya yayımlandı. Tapu kaydına ise 1,2 milyon yazıldı. MEVA sistemi bu iki veriyi karşılaştırdığında 1,6 milyon liralık bir uçurum ortaya çıkıyor. Satıcı, bu farka isabet eden gelir vergisini eksik ödemiş demektir. İşte bu tür işlemler artık otomatik olarak izleme listesine alınıyor.
Peki Ya Fark Yakalanırsa?
Durumu önemsememek büyük hata olur. Eksik beyan edilen matrah üzerinden vergi ve tapu harcı tarhiyatı yapılır; buna bir o kadar vergi ziyaı cezası eklenir; gecikme faizi bunların üstüne biner. Kısacası "biraz tasarruf" diye başlayan yol, gerçek satış bedelinin çok üzerinde bir maliyetle sonuçlanabiliyor.
Yapılması Gereken Nedir?
Tavsiyem basit: Tapuda işlem görerken, satış ilanındaki bedeli gerçek bedel ise bu tutarı satış bedeli bildirin. Hem yasal zorunluluk bu hem de artık tek güvenli yol bu. Satıştan doğan kazanç vergiye tabi ise bir mali müşavire danışın; belki istisna hükümleri ya da maliyet artışları (taşınmaz üzerine ilaveler tadilatlar v.s giderler) verginin meşru yollarla azaltılmasına imkân verir. Kaçınılması gereken şey, sistemi kandırmaya çalışmak. Çünkü sistem artık eskisine göre çok daha iyi görüyor.
GİB'in bu duyurusu bir tehdit değil, bir uyarı. Kulağa küpe olsun.
Yorumlar
Kalan Karakter: