Türkiye'nin en önemli akarsularından Kızılırmak ve Yeşilırmak'ın yıllık ortalama debileri, 2014-2023 döneminde çoğunlukla uzun yıllar ortalamasının altında seyretti. Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından düzenli olarak ölçülen debi verileri, iki nehrin de su seviyelerinde belirgin bir düşüş olduğunu gösteriyor.
DEBİ ÖLÇÜMLERİ VE ORTALAMA DEĞERLER
DSİ'nin 30 yıllık ölçüm ortalamalarına göre, Kızılırmak'ın uzun yıllar ortalama debisi 85,2 m³/s, Yeşilırmak'ın ise 149 m³/s olarak kaydedildi. Ancak son yıllarda bu ortalamaların altında kalan her iki nehir de dikkat çekiyor. Kızılırmak'ta 2014 yılında debi 81 m³/s, 2015'te 72 m³/s, 2018'de 60 m³/s, 2019'da 46 m³/s, 2020'de 54 m³/s, 2021'de 52 m³/s ve 2022'de 63 m³/s olarak ölçüldü. Yeşilırmak'ta ise 2014'te 64 m³/s, 2017'de 104 m³/s, 2019'da 125 m³/s, 2020'de 133 m³/s, 2021'de 85 m³/s, 2022'de 129 m³/s ve 2023'te 136 m³/s debi kaydedildi.
2024 YILI İLK 9 AYLIK VERİLERİ
Bu yılın ilk 9 aylık verilerine göre, Kızılırmak'ta debi 92 m³/s ile uzun yıllar ortalamasının üzerinde seyrederken, Yeşilırmak'ta debi 94,1 m³/s ile ortalamanın altında kaldı. Kızılırmak'ın ortalama debisinin üzerinde olması, bu yılki su koşullarının nehir açısından daha elverişli olduğunu gösteriyor.
UZMANLARDAN SU KAYBININ NEDENLERİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Coğrafya Bölümü Doç. Dr. Muhammet Bahadır, Yeşilırmak Havzası'nda son 10 yılda yağış değerlerinde sadece yüzde 1 gibi küçük bir azalma olduğunu belirtti. Ancak Yeşilırmak'ın debisinin uzun yıllar ortalamasının altında kalmasının, doğrudan yağışa bağlanamayacağını ifade eden Bahadır, nüfus artışı, tarım, içme suyu ve turizm faaliyetlerinin su kaybına neden olduğunu sözlerine ekledi. Kızılırmak'ın daha geniş bir havza alanına sahip olduğunu vurgulayan Bahadır, Orta Anadolu'da akımda düşüşün yanı sıra yağışlarda da azalma olduğunu belirtti. Ancak bu düşüşün tek nedeni olmadığını, su kullanımının artmasının da etkili olduğunu ifade etti.
DSİ'NİN ÖLÇÜM VE DEĞERLENDİRMELERİ
DSİ Samsun 7. Bölge Müdürlüğü Havza Yönetimi İzleme ve Tahsisler Şube Müdürlüğü Rasatlar Başmühendisi İmdat Karaman, Kızılırmak Havzası'nda 129 noktada, Yeşilırmak Havzası'nda ise 92 noktada anlık seviye kaydı yapıldığını belirtti. Karaman, Yeşilırmak'ın yıllık ortalama debisinin düşüşünün iklimsel değişikliklerden ziyade su kullanımındaki artıştan kaynaklandığını ifade etti. Kızılırmak Havzası'nda yağış değerlerinde son 10 yılda yüzde 16'lık bir düşüş olduğunu belirten Karaman, nehrin debisinin bazı yıllarda daha yüksek oranda düştüğünü ekledi. Su yapıları ve hidroelektrik santrallerinin de doğal akım üzerinde etkili olduğunu sözlerine ekledi.
Yorumlar
Kalan Karakter: