Büyük Bayram!..

19 Mayıs 1919 tas tamam,

Ezberimizde var!..

Yediden yetmişe biliyoruz!..

Peki;

Bayram!..

'Bayram' nasıl doğdu,

Nasıl kutlanıyordu?..

Gençlik Marşı'nın oluşumunu kaçımız biliyoruz!..

O yüzden;

Önce,

Bandırma Vapuru’nun hikayesinden başlayalım sona doğru gidelim!..

Gemi 1878 yılında İngiltere'nin Glasgow kentinde 279 grostonluk yolcu ve yük vapuru olarak inşa edilmiştir... Geminin ilk sahibi Dussey and Robinson şirketi...

12 Aralık 1891 tarihinde kaza sonucu batmış, aynı yıl içersinde yüzdürülmüştür...

1894 yılında Pire Limanı'ndaki kayıt o zamanki Deniz Yolları İşletmesi anlamına gelen "İdare-i Mahsusa"ya nakledilmiş ve Türk bayrağı çekilerek, adı "Kymi"den "PANDERMA" olarak değiştirilmiştir...

İdare-i Mahsusa'nın statü değiştirerek 28 Ekim 1910 yılında "Osmanlı Seyrüsefain İdaresi"(Osmanlı Denizcilik İşletmesi) olunca geminin adı "Panderma", "BANDIRMA" olarak yenilenerek posta vapuru haline getirilmiştir...

19 Mayıs 1919 tarihinde Atatürk ve silah arkadaşlarını Samsun'a getirdikten sonra yine posta hizmetlerine devam etmiş, 1924 yılında "Türkiye Seyrüsefain İdaresi" tarafından hizmet dışı bırakılmıştır...

Atatürk'ün 1919'da Samsun'a giderek milli mücadeleyi başlattığı 19 Mayıs gününü;

Samsunlular,

Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından "Gazi Günü" olarak kutluyor, Atatürk'e de telgraf çekiyorlardı...

17 Mayıs ise Spor Bayramı olarak kutlanıyordu...

Bu olay 1937 yılına kadar sürdü...

1937 yılında '19 Mayıs'ın Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanmasına karar verildi...

12 Eylül darbesi sonrasında ise;

17 Mart 1981 yılında 19 Mayıs kutlamalarının resmî adının başına "Atatürk'ü anma" kelimeleri getirildi...

Böylelikle bayramın adı bir kez daha değiştirilmiş oldu...

19 Mayıs'ın;

Gençlik ve Spor Bayramı ile nasıl ilişkilendirildiğine gelince!..

Resmi söylemde ifade edildiği üzere "pusulasız", kırık dökük bir gemi sayesinde karaya vasıl olunması ile bir Gençlik ve Spor Bayramı arasında ne tür bir münasebet kurulabilir?..

Tarihçilere göre;

İşin kökü,

İttihat ve Terakki dönemine kadar uzanıyor...

Devrin Maarif Nezareti Müfettişi olan Selim Sırrı Tarcan, şahsi teşebbüsüyle 12 Mayıs 1916'da (Samsun'a ayak basılmasından tam üç yıl önce) ilk defa bir "İdman Bayramı" kutlanmasına ön ayak olmuştur...

Kadıköy'deki İttihat Spor Kulübü'nün çayırında gerçekleşen bu ilk İdman Bayramı'nda yeni bir zeybek oyunu da dâhil olmak üzere çeşitli gösteriler düzenlenmişti...

Avrupa ülkelerindeki jimnastik şenliklerinden esinlenen bu bayram için bir de marş yapılması gerektiğine kanaat getiren Selim Sırrı,

İsveçli Felix Korling'in "Tre Trallade Jantor" adlı şarkısını,

Gençlik Marşı adıyla uyarladı...

Sonunda ortaya bizim "DAĞ BAŞINI DUMAN ALMIŞ" diye bildiğimiz marş çıktı!..

İdman Bayramı'nın 1917'de ikincisi kutlanıyor fakat araya savaş yıllarının girmesiyle 1928'e kadar bir daha yapılamıyor...

10 Mayıs 1928'de Ankara'da, 11 Mayıs'ta İstanbul ve İzmir başta olmak üzere çeşitli şehirlerde kutlanan yeni adıyla "Jimnastik Şenlikleri"ne Gazi Mustafa Kemal'de katılmış...

Fakat şenliklerin neden 19 Mayıs'ta değil de, 10 Mayıs'ta yapıldığını sormak aklına bile gelmemiş...

Bundan sonra 1937'ye kadar yine jimnastik Şenlikleri adıyla ama bayram hüviyeti kazanmadan devam etmiş,

Ancak;

1937'de Atatürk'ten '19 Mayıs'ın 'Bayram' yapılması talimatını alan Şükrü Kaya'nın marifetiyle şenlikler 19 Mayıs'a alınmış ve Gençlik ve Spor Bayramı olarak ilan edilmiştir...