İKİ PUSULA İKİ SEÇİM
Türkiye, 14 Mayıs’ta Cumhurbaşkanlığı ve 28'inci Dönem Milletvekili Genel Seçimleri'nde iki oy pusulasında tercih yapacak. Cumhurbaşkanlığı seçiminde Recep Tayyip Erdoğan, Kemal Kılıçdaroğlu, Muharrem İnce ve Sinan Oğan yarışacak. Bu seçimde ilk turda toplam oyun yüzde 50'sinden 1 fazlasını alan bir aday çıkarsa Cumhurbaşkanı seçilecek. Eğer yüzde 50 artı 1 oyu kimse yakalayamazsa en fazla oyu alan iki aday 2 hafta sonra 28 Mayıs'ta seçime gidecek. Bu seçimde yeni Cumhurbaşkanı seçilecek. Cumhurbaşkanlığı seçiminde sistem sade ve vatadaş açısından kafa karıştırıcı olmasa da milletvekili seçimlerinde kafalar karışabiliyor. Türkiye'de 600 milletvekili D'Hondt yöntemi ile belirleniyor. Belçikalı hukukçu ve matematikçi Victor D'Hondt tarafından 1878'de tasarlanmış nispi temsil hesaplama yöntemi D'Hondt sistemi, 1961 yılından bugüne (1965 Millet Meclisi genel seçimi ile 1966 Millet Meclisi ara seçimi dışında) Türkiye'de uygulanıyor.
D'HONDT SİSTEMİ NEDİR?
D'Hondt sistemini basitçe anlatım gerekirse, 4 milletvekili çıkartan bir seçim bölgesinde 10 oy alan bir A partisi, 6 oy alan B partisi, 3 oy alan C partisi, 2 oy alan D partisi mevcut. A partisi en çok oy aldığı için 1 milletvekili verilir ve oyu ikiye bölünür. A partisinin sistemdeki oyu artık 5'tir. İkinci milletvekili için oylara tekrar bakılır ve B partisi 6 oya sahip olduğundan ikinci milletvekili verilir. B partisinin oyu da ikiye bölünür ve sistemde 3'e düşer. Üçüncü milletvekilli 5 oyla en çok oya sahip A partisine verilir. Daha sonra A partisinin ilk oyu 10 üçe bölünür (3,3). Dördüncü milletvekili genel tabloya bakıldığında 3,3 oyla yine A partisine gider. A partisi 3 milletvekili çıkartırken, B partisi 1 milletvekili elde eder. C ve D partileri ise milletvekili kazanamaz.
HER KOYUN KENDİ BACAĞINDAN ASILACAK
2018 yılındaki seçimde önce ittifaklara milletvekili hakkı veriliyor daha sonra ise ittifak içinde D'Hondt yöntemi kullanılıyordu. Bu sayede ittifak içinde bir parti milletvekili çıkartamasa da oyu boşa gitmiyor ve daha fazla oy alan ittifaktaki partiye milletvekili kazandırıyordu. Yeni seçim sistemi ile artık her koyun kendi bacağından asılacak. İttifaktaki partiler sadece yüzde 7'lik seçim barajına takılmayacak fakat milletvekili çıkartabilmek için seçim bölgesinde yeterli yükseklikte oy alması gerekecek. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne 9 milletvekili gönderecek Samsun üzerinden 2018 ve 2023 yıllarındaki seçim sistemi değişikliğini karşılaştıralım.
2018 VE 2023 KARŞILAŞTIRMASI
959 bin 127 seçmene sahip Samsun'da, eski sistemde Cumhur İttifakı üyeleri AK Parti 5, MHP 1 milletvekili çıkartmıştı. Millet İttifakı partileri CHP 2, İYİ Parti 1 milletvekili kazanırken, Saadet Partisi vekil çıkartacak oy alamamıştı. Ancak eski sistemde önce ittifaka sonra ittifak içinde vekil dağıtımı yapıldığından Saadet Partisinin 12 bin oyu CHP'ye 1 milletvekili kazandırmıştı. 2023 seçiminde aynı partiler seçime girse aynı oyları alsa sistem değişikliği nedeniyle AK Parti, 6'ncı milletvekilini çıkartacaktı. CHP ise ikinci milletvekilini yaklaşık 200 oyla kaybedecekti. Bu sebepten Millet İttifakı'nda bulunan DEVA Partisi, Saadet Partisi, Demokrat Parti ve Gelecek Partisi, stratejik bir yöntemle CHP listelerine girdi.
2018 yılı Samsun sonuçları (Gümrük oyları eklenmiştir)
Cumhur İttifakı (582.017 - %68,2)
AK Parti 443.537 %51,9
MHP 138.480 %16,2
Millet İttifakı (252.411 - %29,5)
CHP 147.454 %17,2
İYİ Parti 92.817 %10,8
Saadet P. 12.140 %1,42
HDP 15.082 %1,76
VP 1.816 %0,21
HüdaPar 1.313 %0,15
Tugay BAŞSAN
Yorumlar
Kalan Karakter: