İlk kimin söylediği tartışılsa da “ADALET MÜLKÜN TEMELİDİR” sözünün anlamında hiç tartışma yoktur. Mülk denen şey aslında devlettir. Yani sözün gerçek anlamı şudur: “ADALET DEVLETİN TEMELİDİR.”
Devletin yasalarının iyi olması hatta mükemmel olması yetmez, bir de ülke yöneticilerinin ve yasaları uygulayacak olanların da mükemmel olması gerekir. Hukuka bağlı ve saygılı yöneticiler yargıya karışmazlar. Hukuka saygılı, mesleğine âşık ve saygı duyan yargıçlar da talimat almazlar. Daha doğrusu kimse onlara talimat vermeye cesaret edemez.
Bir zamanlar siyasetçilerin iki dudağının arasında yer alan ve sık sık dillendirilen Mehmet Akif Ersoy’un şiirinden alınma bir dize vardı, “Kenar-ı Dicle’de bir kurt kapsa bir koyunu/ Gelir de Adl-i İlahi sorar Ömer’den onu” diye.
Son zamanlarda pek hatta hiç duyulmaz oldu bu dizeler. Niye acaba?
Her neyse bırakalım şimdi kurt ve koyun hikâyesini biz bir başka yere Yusuf Has Hacip’in “Kutadgu Bilig”ine bir göz atalım. Bakalım Türk tarihi devlet adamlığı, adalet, ahlak, iş hayatı ve ücret konusunda neler söyler bize:
“İnsan, dürüst davranırsa beylik iyi şeydir. Beylik iyi şeydir amma ondan daha iyisi yasaları doğru ve adil uygulamaktır.”
“Kim ki devletin başında bulunursa halka uyguladığı kanunlar iyi olmalıdır. Kim halkı yönetecek olsa yumuşak huylu olmalı ve halka iyi davranmalıdır. Kim halk içinde etkili bir mevkie gelirse özü de sözü de yumuşak olmalıdır. Bu mevki ve makamların verdiği itibar geldiği gibi gider.”
“Beyliğin, yönetimin temeli doğruluk üzerine kurulmuştur. Doğru yol devletin esasıdır. Yönetici, ülkeyi doğrulukla yönetirse, bütün isteklerini elde edebilir.”
“Beylik kötülükle birlikte gelecekse, bana böyle bir beylik gerekmez. Al senin olsun.”
“İnen her şey bir gün yükselir, yükselen de mutlaka bir gün alçalır. Parlayan söner, yürüyen de yorularak çöker. Kim bir şeyin zirvesine ulaşmayı düşünürse, yükselmesinin sona erişini beklemiş demektir. Kemale eren inişe başlar.”
“İyi yasalar düzenle. İyi yasalar düzenleyen yönetici kendi adını ve devletini kökleştirmiş sayılır. Kötü yasa koyan yönetici daha hayatta iken ölmüş demektir. Kötü yasalarla devlet yönetilmez.”
“Allah bir yöneticiyi başarılı kılmak dilerse ona ehil ve dürüst yardımcılar verir. Eğer, başarısızlığa uğratmak isterse ona bilgisiz ve kötü yardımcılar verir. Çünkü bilgisizler yönetimi ele geçirirlerse yönetici odun gibi yanar, bütün işleri bozulur gider.”
“Aslan köpeklere baş olursa köpekler aslan kesilir. Köpek aslanlara baş olursa, aslanlar köpek gibi yaltak olur.”
“Ülkenin düzeninin temeli, bu temelin sağlamlığı iki esasa bağlıdır. Halkın hakkı olan yasalar, çalışanların hakkı olan ücret. Kanunların koruyuculuğu altında halk güvenlik ve huzur içinde yaşamalıdır. Çalışanlar da emeklerinin karşılığı olan parayı alarak sevinmelidir. Halk ve çalışanlar memnun olursa ülkenin düzeni sağlanmış olur.”
“Ülke kılıçla alınır kalemle elde tutulur.”
“Cömertlik iyi şeydir, her zaman cömert olmalı, ancak bu cömertlik el kesesinden olmamalıdır.”
“Yasa su, zulüm ise ateş gibidir.”
“Adalete dayanan yasa bu göğün direğidir. Direk bozuksa gök yerinde duramaz.”
Göklerimiz hiç çökmesin. Amin…
Yorumlar
Kalan Karakter: