MÜLAKAT

Yıllardır hayatın her alanındaki haberleri, Türk halkına ulaştırmaya çalışan bir basın mensubuyum. İlk köşe yazımda ülkemizin kanayan yarası 'Mülakat' sorununu ele almak istedim.

En son söyleyeceğimi ilk başta yazayım. Mülakatlara karşı değilim! Ancak hangi mülakatlara?

Kamuya girişte yapılan mülakatlarda sürekli gündeme gelen "En yüksek puanla giremedi" haberlerine sıkça rastlıyoruz. Bazen de mülakat sonuçlarına göre insanların intihar ettiklerine bile şahit olabiliyoruz.

Yakın zamanda Samsun'da Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden (OMÜ) yeni mezun Doğuş Can Kavaklı'nın intiharı hepimizi derinden yaraladı. Asarcık Kaymakamlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'nın mülakatına birinci sırada giren Doğuş Can'ın yerine, kendisinden 10 puan düşük biri alındığı için psikolojik sorunlar sonucu intihar ettiği öne sürülmüştü.

Peki her kesimin şikayet ettiği mülakatlarda neden sürekli yüksek puanlılar eleniyor? Yüksek puan alan kişiler sözlü sınavlarda dilini mi yutuyor? Yada Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'nin (ÖSYM) sınavlarında heyecanlanmayan Türk gençleri, yazılı mülakatlarda hafızalarını mı kaybediyor? Aslında ikisinin de gerçekleşmediğini hepimiz biliyoruz.

"Kızım sana söylüyorum, gelinim sen anla" atasözünden yola çıkarak size Türkiye'deki mülakatların nasıl gerçekleştiğini küçük bir örnekle açıklayacağım.

2024 yılının son Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı’na (ALES) giren bir genç, tezli yüksek lisans yapmak isterse şöyle bir süreç yaşayacak. Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) gibi köklü bir eğitim kurumunda geçmiş yıllarda gerçekleşmiş mülakatlardan yararlanarak aktaracağım.

Lisans öğreniminde diploma puanı 100 üzerinden 80 olan gencimiz, ALES sınavından 100 üzerinden 80 alsın. Kısaca özetlemek gerekirse OMÜ'de tezli yüksek lisansı kazanabilmek için ALES puanınızın yüzde 50'si, diploma puanınızın yüzde 30'u ve mülakat puanınızın sadece yüzde 20'si alınıyor. Bu puanların toplamı 60 ve üzeri olanlar, en yüksekten en düşüğe asıl ve yedek kazanan olarak ilan ediliyor. 12 Mayıs 2022'ye kadar sistem böyle. Bu tarihe dikkat!

ALES sınav sonucu sonrası gencimizin, OMÜ Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nün 10 öğrencilik kontenjan açıkladığı bölüme çevrimiçi (online) başvuracak. Daha sonra o tezli yüksek lisans bölümüne sadece 11 kişinin başvurduğunu öğrenince sevinecek. Hatta o başvuranlardan 4 kişinin de mülakata girmeyeceğini gördüğünde, 7 kişinin katılacağı tezli yüksek lisans mülakatını kazanmaması için hiçbir sebep olmadığını düşünecek.

Ta ki sonuçlar OMÜ'nün resmi sitesinden duyurulana kadar. Sonrası büyük hayal kırıklığı…

Gencimiz, 10 öğrenci kontenjanlı bölümün mülakatına giren 7 kişiden sadece 4 kişinin seçildiğini görecek. Nasıl olduda o 3 kişi elendi?

Eğer bu genç, 12 Mayıs 2022 tarihinden önce bu mülakata girseydi mülakattan sıfır evet yanlış duymadınız sıfır puan dahi alsa tezli yüksek lisans programını kazanacaktı. Çünkü toplam puanı 60'ı geçiyordu. Peki o tarihte ne oldu?

Sebebi Resmî Gazete'de 12 Mayıs 2022 tarihinde yayınlanan yönetmelik değişikliğinde. Sistemde mülakat ile ilgili sıkıntı yokken, bu tarihte yayınlanan yönetmelik değişikliğinde mülakat sınavı ile ilgili "Giriş sınavından 50 puanın altında alan adaylar başarısız kabul edilir." cümlesi eklendi. Bu tarihten itibaren eskiden yüzde 20 etkisi olan tezli yüksek lisansa giriş mülakatı, artık OMÜ akademisyenlerinin elinde kontrolsüz bir kayırma gücü oldu.

Bir genç, ALES'ten 100 puan ve lisans diplomasından 100 puan ile bile OMÜ’ye başvursa, mülakatta 49 alırsa başarısız sayılıp eleniyor. Yani mülakat sözde(!) yüzde 20 etkiliyor gibi gözükse de aslında yüzde 100'lük bir etki gücüne sahip.

Bu sayede ALES ve diplomada 80-90 puana sahip gençlerin yerine akademisyenlerin istediği 55-60 puanlı öğrenciler tezli yüksek lisans bölümlerini kazanıyor! En yüksek puanla girip, elenen kişileri yakinen tanıyorum. Merak edenler bariz örneklerini OMÜ'nün internet sayfasında görebilir.

Mülakatlarda haksızlığa uğradığı için intihar edenlerin olduğu, mülakatların kaldırılmasının seçim vaadi olarak konuşulduğu, mülakatlarda kayırmacığın olağan karşılanmaya başlandığı bir dönemde açık seçik yazıyorum. Mülakata karşı değilim! Ancak hangi mülakata?

Eleme ihtiyacı yokken, kontenjan yeterliyken, puanları yüksekken, sektörel ve kişisel gelişimi o bölüme girmek için yeterliyken yapılan mülakatların içeriğine karşıyım.

Ülkemizde bırakın siyasi yöneticileri, eğitim alanında meslek sahibi olan akademisyenlerin dahi eline ufak bir mülakat gücü verildiğinde sonuç ne yazık ki en yüksek puanlı kişilerin elenmesi. Elenenlerin yerine ise kendi şahsi düşünceleriyle oluşturdukları kriterlere göre daha başarısız kişilerin akademiye alınması. Varın gerisini siz düşünün!

Gözüm üzerinizde. İlim yuvası olması gereken köklü bir üniversiteden sadece bir örnek verdim. Bahar döneminde bir gence dahi haksızlık yapılırsa burada köşeme taşıyacağım. Siz yönetmelikten alınan güçle hareket ederseniz, ben de haklı ve hakkı yenen gençlerden aldığım güçle sizlerle mücadele edeceğim…