HER ŞEY 23 EYLÜL'DE BAŞLADI!  

Dün 23 Eylül'dü.
Türkiye tarihinin en başarısız para politikası facialarından birinin 3. yıldönümü yani. 
Vahap Kavcıoğlu’nun başkanlık görevine gelmesinden altı ay sonra Merkez Bankası, 23 Eylül 2021’de faiz indirimlerine başladı.  
 Pek çok iktisatçının, değerlendirmelerinde 'milat' olarak aldığı bu tarihten günümüze, enflasyon yüzde 19’dan yüzde 80’lere kadar yükseldi, cari açık yüzde 168 arttı. 
Bugün yıllık enflasyon 'baz etkisiyle' yüzde 51,97'ye indi ama fiyatlarda hiçbir gerileme yaşanmadı. 2021 de dolar kuru 8,5 Türk Lirası (TL) iken, bugün 34,15 TL'ye ulaştı.
“Faiz sebep, enflasyon sonuç” önermesiyle yüzde 8'lere kadar düşürülen politika faizine müdahalelerinin sonuçları bütün vatandaşlarımızı etkilemeye devam ediyor.
Politika faizinde bir yıldaki 700 baz puanlık indirim, Türkiye ekonomisinin makro iktisadi büyüklüklerinde önemli bozulmalar yaşanmasına yol açtı.  
Bugünlere nasıl gelmiştik. Bir hatırlayalım:
Eski MB Başkanı Naci Ağbal’ın, 19 Mart 2021’de MB’nin faizi yüzde 17’den yüzde 19’a çıkarma kararından hemen sonra, gece yarısı görevden alınmış ve yerine Şahap Kavcıoğlu getirilmişti. 
Kavcıoğlu’nun faizi indirmek için göreve geldiği düşünülse de MB, altı ay boyunca faizi sabit tuttu. 23 Eylül 2021’de ise PPK toplantısından faizde 100 baz puanlık indirim kararı çıktı. 
Sonraki aylarda da 200 ve 100 baz puanlık indirimlerle politika faizi, Aralık 2021’de yüzde 14’e kadar düşürüldü. Ocak ayından temmuz ayına kadar yedi ay boyunca sabit tutulan faiz, PPK’nın son iki toplantısında 100’er baz puanlık düşüşle, yüzde 12’ye indirildi.
Faiz indirimleri sırasında Hazine ve Maliye Bakanı olan Lütfi Elvan, 2 Aralık 2021’de istifa etmişti. Elvan’ın, Kavcıoğlu’ndan önceki MB Başkanı Ağbal gibi, indirimlere karşı çıktığı için istifa ettiği iddia edilmişti. 
Elvan’ın istifasının ardından, “yeni ekonomi politikasına uyumlu” denilen Nureddin Nebati, Hazine ve Maliye Bakanı oldu. Ağustos 2021’de, faiz yüzde 19 iken, yıllık enflasyon yüzde 19,25’ti. Faizin yüzde 13’e indirildiği Ağustos 2022’de, Türkiye İstatistik Kurumu’na (TÜİK) göre enflasyon yüzde 80,21’e ulaşmıştı. 
Peki bu kararlarla ne oldu?
Faizlerdeki düşüş, TL’nin değer kaybını da beraberinde getirdi. Faiz indirimlerine başlanmadan önceki ay ortalaması 8,48 TL olan dolar kuru bir yılda, 18,37 TL’ye ulaştı. Bir yılda TL’deki değer kaybı yüzde 117 oldu.
Erdoğan’ın açıklamaları ve kur korumalı mevduat (KKM) sisteminin duyurulmasının ardından, 23 Aralık 2022'de 11,39 TL’ye kadar gerileyen kur, stabilize edilmeye çalışıldı. 
MB’nin döviz satışları yaptığı iddiası ve sürekli azalan rezervleriyle büyük oynaklıkları önlediği savlarına karşın yükselmeye devam eden dolar kuru dokuz ay sonra, KKM’nin ilan edildiği tarihteki seviyesine döndü.
Sonuç olarak, Berat Albayrak'ın Maliye ve Nazine Bakanı olduğu dönem olan Aralık 2021’de açıkladığı “Yeni Ekonomik Model” iddiası, Türkiye'yi büyük bir yoksulluk girdabının içine düşürdü.
O günlerde Berat Albayrak'ın açıkladığı yeni ekonomi modeli iddiası, faizin düşmesiyle kurun yükseleceği, ihracatın artacağı, dış ticaret fazlası ve yerli üretimin artmasıyla cari fazla verileceği ve böylece enflasyonun düşeceği iddiasına dayanıyordu.
Ancak MB’nin faiz indirimlerine başladığı Eylül 2021’den bu yana enflasyon katlanırken, cari açık ve dış ticaret açığı büyümeye devam etti. 
2023 Cumhurbaşkanlığı seçimi sonrasında ise, ekonomi yönetiminin başına getirilen Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in yaptığı ilk açıklama ise, "Türkiye'nin rasyonel bir zemine dönme dışında bir seçeneği kalmamıştır." oldu.
 Böylece Şimşek, Türkiye'nin 23 Eylül 2021 yılından bu yana yaşadığı ekonomi politikalarının 'irrasyonel' yani, 'akıl dışı' ve 'inançların doğurduğu olumlu veya olumsuz düşünceler' olduğunu da ilan etmiş oldu.
Sonuç olarak, 'faiz sebep enflasyon sonuç' denilerek başlatılan bu nevi şahsına münhasır ekonomi politikamız yüzünden başımıza gelmeyen kalmadı. Enflasyon uçtu, kur yükseldi, kuru sabit tutabilmek için Kur Korumalı Mevduat adı altında her an patlamaya hazır bir balonu şişirdiler, ödemeler dengemiz bozuldu, Merkez Bankası'nın rezervleri eridi, hayat pahalılığı giderek arttı.
Şimdilerde Bakan Şimşek'in hayata geçirdiği para politikalarıyla yüzde 50'ye kadar çıkarılan faizle, zemine yumuşak iniş yapılmaya çalışılıyor. 
Üstelik Kur Korumalı Mevduat denilen ve o günlerde kurtarıcı olarak ortaya atılan ama bugün ise kurtulunmaya çalışılan sistem de bize kambur olarak kalmışken. 
Mehmet Şimşek göreve geldiğinde, kendisinin derin yapısal sorunların sadece parasal ve mali tedbirlerle çözülemeyeceğini iyi bilen bir iktisatçı olduğunu söylemiştim ve "Umarım planladığı bütüncül çerçeveyi hayata geçirme konusunda kendisine yeterli alan olarak verilir" demiştim.
Çünkü devasa enkazı kaldırmak için Şimşek'in doğru olduğunu düşündüğü, rasyonel kararları alması, 'ben ekonomistim' deyip de üç yılda ülkenin ekonomisinin bu hale geldiği bir sistemde kolay olmayacaktı!
Şimşek başarabildi mi. 
Ek vergiler (MTV) dışında yeni bir şey göremediğimize göre, dışardan getirmeyi başardığı bir miktar para dışında özellikle  'servet vergisi' ve kamuda tasarruf' paketlerinden hala bir sonuç alınamadığını ve yapısal reformlarda da bir adım bile atılamadığını görünce, 'evet' diyebilmek çok zor!
3 yıl önce ekonomimizi batıran yeni ekonomi modelinin yarattığı tahribattan ne zaman ve nasıl çıkacağız, sizi bilmiyorum ama benim için tam bir muamma!